Projecten in uitvoering

Tijdens het Interregproject is een tweetal andere projecten door terreineigenaren in het Ketelwaldgebied voorbereid en/of opgestart: het project Heiderijk dat zich richt op heideherstel in het gebied tussen Nijmegen en Mook en het project "Ketelwald, het verleden in het heden" met als doel het in kaart brengen en beleefbaar maken van historische boselementen. Medio 2010 is een initiatiefplan voor herstel van het Koningsven gepubliceerd. De cultuurhistorie van delen van het Ketelwald is onderwerp van het nieuwe project "Speuren naar bosgeschiedenis" dat in 2011 is gestart. Hieronder volgt een korte toelichting.


Heiderijk Nijmegen Mook

Heiderijk Nijmegen Mook is een project van de Bosgroepen en de betrokken terreineigenaren Staatsbosbeheer, Natuurmonumenten, ProRail en gemeente Nijmegen. De eerste fase start in november 2009 en medio 2017 zijn de laatste maatregelen uitgevoerd. Doel ervan is de nog aanwezige heidegebieden te vergroten/versterken en daartussen ecologische verbindingen te realiseren. Men gaat de oude heidevelden herstellen door een deel van het bosgebied, dat loopt van Heumensoord tot de Mookerheide, geleidelijk te veranderen in een meer open en divers landschap. Hierdoor komt er meer ruimte voor heide en de gebieden worden met elkaar verbonden.

In het gebied bevindt zich nog een aantal populaties van zeer bedreigde diersoorten, waaronder de zadelsprinkhaan, nachtzwaluw en gladde slang. Deze populaties staan sterk onder druk. Door de leefgebieden van deze soorten te vergroten en weer met elkaar te verbinden kunnen de populaties zich herstellen. Het project wordt mogelijk gemaakt door bijdragen van de betreffende eigenaren, de provincies Gelderland en Limburg en van het Rijk.In de eerste fase van het project (tussen november 2009 en maart 2010) wordt 85 ha aangepakt. De heide bij/rond de Mookerschans, Mulderskop, De But, zweefvliegveld en Heumensoord wordt uitgebreid; bos wordt gekapt en de grond wordt geplagd. Zo moet uiteindelijk in totaal 300 ha heide worden aangelegd.

Meer informatie op de website Heiderijk


Ketelwald: het verleden in het heden

In dit project (opgestart medio 2007) van Stichting Probos zijn de historische elementen in het Ketelwald in kaart gebracht en beleefbaar gemaakt. Het project is eind 2011 afgesloten.

In het Ketelwald zijn nog tal van relicten van menselijke bewoning en menselijk gebruik te vinden, zoals Romeinse wegen, oude grenswallen of veekeringen, leemkuilen, hakhoutrestanten, bomkraters en loopgraven uit de Tweede Wereldoorlog, grensbomen, verdedigingsschansen, lanen en zelfs een Romeins waterwerk. Veel van deze historische elementen waren al bekend, maar zijn de laatste jaren in de vergetelheid geraakt. Een deel van de elementen is zelfs nog onontdekt. Dit heeft vaak tot gevolg dat in het beheer verkeerde beslissingen worden genomen en waardevolle elementen onbewust beschadigd raken. In het project ‘Ketelwald: het verleden in het heden’ zijn deze elementen in kaart gebracht en een deel ervan is beleefbaar gemaakt.

De eerste fase van dit project betrof het verzamelen van informatie over en het in kaart brengen van de historische elementen in het Ketelwald. In het project werd gebruik gemaakt van innovatieve technieken waarbij luchtfoto’s uit het Actueel Hoogtebestand Nederland (AHN) worden geanalyseerd. Hiermee worden (vaak subtiele) hoogteverschillen in het landschap in kaart gebracht. Op deze wijze kunnen elementen worden gevonden die in het veld niet of nauwelijks zichtbaar zijn. De bestudering van de AHN werd uitgevoerd door Archeologisch Adviesbureau RAAP. De resultaten van deze AHN-studie werden aangevuld met veldinventarisaties, die worden uitgevoerd door medewerkers van Probos en door Chris Rövekamp, ondermeer verbonden aan Stichting Bronnen - Centrum voor de verspreiding van inheemse houtige gewassen. Stichting Probos heeft door middel van deskstudie achtergrondinformatie verzameld over de historische boselementen in het Ketelwald. De resultaten van de AHN-studie, veldinventarisatie en deskstudie werden vervolgens door Probos geclusterd en gedigitaliseerd. Via een database werden de gegevens toegankelijk gemaakt voor beheerders.

De tweede fase van het project richtte zich op de landgoederen Hoge Hoenderberg, De Wolfsberg en Muntberg. Daar is een aantal opvallende en kenmerkende historische elementen 'opgeknapt', waaronder het oude wandelpark Willemspark, het grotje, de tafel in de (voormalige) Berceau Kromme beukenlaan en een toegangshek van landgoed Hoge Hoenderberg. Verder is een wandelboekje uitgegeven dat de geschiedenis van de drie landgoederen beschrijft aan de hand van een wandeling langs de opgeknapte en andere historische elementen. Tenslotte zijn er allerlei excursies georganiseerd voor omwonenden en geïnteresseerden en voor bosbeheerders en zijn artikelen geschreven. Het project is uitgevoerd door Stichting Probos in samenwerking met de Werkgroep Milieubeheer Groesbeek. Het is gefinancierd door de gemeente Groesbeek, Provincie Gelderland, Staatsbosbeheer en het Prins Bernhard Cultuurfonds.

Meer informatie bij Stichting Probos


Koningsven-De Diepen in oude luister herstellen

Het gebied het Koningsven-De Diepen, dat ligt in de Lob van Gennep tussen Gennep en Milsbeek, bestaat op dit moment vooral uit akkerland en weiland. Natuurmonumenten en Teunesen Zand en Grint B.V. hebben een plan gemaakt om de oude natuurwaarden in dit gebied te herstellen. 

Het is de bedoeling dat er natte graslanden komen langs de voet van het Reichswald. Natuurvriendelijk ingerichte beken komen op de overgang tussen natuur en landbouw. De landbouw in de nabije omgeving krijgt een betere verkavelingssituatie. Toerisme en recreatie worden versterkt. Het gebied is reeds in trek bij wandelaars: het bekende lange-afstandswandelpad Pieterpad doorkruist het Koningsvengebied. Door de aanleg van wandelroutes via knuppelpaden en fietsroutes verbeteren de mogelijkheden voor extensieve recreatie.

Het plan draagt bij aan de integrale gebiedsontwikkeling in de Lob van Gennep. Het zorgt niet alleen voor het ontwikkelen van natuur, maar ook voor herverkaveling van landbouw en het vergroten van het waterbergend vermogen in het gebied. De werkgroep Lob van Gennep, die de integrale gebiedsontwikkeling bewaakt, heeft het plan bestudeerd en is er in grote lijnen positief over. Dat geldt ook voor de betrokken overheden: de provincie Limburg, de Dienst Landelijk Gebied en de gemeente Gennep. Deze overheden hebben op 30 augustus 2010 een intentieovereenkomst gesloten met Natuurmonumenten en Teunesen Zand en Grint B.V. Door die overeenkomst, waarin onder meer staat welke randvoorwaarden in acht moeten worden genomen, kan nu gestart worden met de verdere uitwerking van het plan. Op 20 september 2010 heeft een informatieavond in Milsbeek plaatsgevonden.

Meer informatie op www.koningsven.nl


Speuren naar bosgeschiedenis

Dit nieuwe Euregioproject is in 2011 gestart, op initiatief van het NABU-Naturschutzstation Niederrhein (in Kranenburg), in samenwerking met o.a. Staatsbosbeheer en Natuurmonumenten. Het werkgebied betreft de grensregio tussen Montferland en het Rijk van Nijmegen. Doel is enerzijds de cultuurhistorische gegevens van bossen achterhalen en veiligstellen in een databank, en anderzijds het toegankelijk en beleefbaar maken van die bosgeschiedenis. Recreatie speelt een belangrijke rol: er komst een nieuwe serie Erfgoedgidsen (uitgeverij Matrijs) en daarnaast ook wandel- en fietsroutes op de website. In het Ketelwaldgebied staan bosvijver De Koepel bij Groesbeek en de landgoedtuin van de St. Jansberg op de lijst van op te knappen boselementen.

Meer informatie Speuren naar bosgeschiedenis